Δεν ξέρω γιατί, αλλά πάντα μου άρεσαν τα νεκροταφεία. Δεν είναι ότι γνωρίζω πολλά, αλλά τραβούν την προσοχή μου, ειδικά το παλαιότερο μέρος, όπως το νεκροταφείο της Concepción. Εκεί βρίσκονται οι τάφοι από το 1800, μεγάλοι περιτοιχισμένοι θόλοι που κανείς δεν επισκέπτεται πια και που μοιάζουν με παλιά αρχοντικά με αυλές, σιωπηλά αγάλματα, στοργικούς επιστάτες και γέρικα δέντρα που λικνίζονται στο ρυθμό ξεχασμένων ψυχών. Τους κοιτάζω, σιωπηλός και με σεβασμό, θαυμάζοντας τα γηρατειά και την επιβλητική παρουσία τους, αναρωτιέμαι για τους κατοίκους τους, τη ζωή και το θάνατό τους, τους έρωτες και τις δυστυχίες τους, την ευτυχία και τις απάτες τους. Τους θαυμάζω σαν κουτί πολύτιμων αναμνήσεων και τους λατρεύω ως φύλακες της πύλης της αιώνιας ζωής.
Όπως το έφερε η μοίρα, ένας από τους αγαπημένους μου θάφτηκε σε αυτή την περιοχή των εμφανών και ηλικιωμένων κατοίκων. Δεν μπορώ να φανταστώ καλύτερο μέρος γι' αυτόν, πάντα λάτρης του αρχαίου και του προγονικού, του ιδιαίτερου, του εκκεντρικού και γιατί να μην το πω του περιέργως σπάνιου. Πραγματικά δεν μπορώ να σκεφτώ ένα πιο κατάλληλο μέρος για την ανάπαυσή σας, ένα μέρος μακριά από το συνηθισμένο και συνηθισμένο, εντελώς χαμένο στο χρόνο.
Κάθε φορά που το επισκέπτομαι πρέπει να ζητήσω από έναν βοηθό από το νεκροταφείο να με καθοδηγήσει, γιατί για να φτάσω εκεί είναι ένα περίπλοκο ταξίδι γεμάτο γωνιές και σχισμές, στο οποίο το να χαθείς είναι το ασφαλέστερο πράγμα. Δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. Ήταν πάντα συναρπαστικά περίπλοκο στη ζωή, δεν θα μπορούσε να είναι λιγότερο στο θάνατο. Έτσι ώστε η άφιξη στον τάφο του να παίρνει, κάθε χρόνο, την εμφάνιση περιπέτειας, όπως ήταν να τον επισκεφτούμε στο σπίτι του γεμάτο βιβλία στην ένδοξη εποχή που μας συνόδευε σε αυτόν τον κόσμο.
Φέτος με τη μαμά της φέραμε τριαντάφυλλα. Αλλά όχι οποιοσδήποτε, όχι κύριε. Επέλεξα μερικά όμορφα, φρέσκα από την πέργκολα, χρώμα τσαγιού. Για αυτόν όλα πρέπει να επιλέγονται με προσοχή και στυλ, το συνηθισμένο είναι εδώ εκτός τόπου. Πιστεύω ότι αν του είχα φέρει γαρίφαλα ή τα πολύ σύγχρονα κρίνα ή τις αστρομέλειες θα ερχόταν σε μένα να τα ρίξει στο κρεβάτι το ίδιο βράδυ, με ένα τράβηγμα στα αυτιά, ή θα τα είχα αφήσει, κρυφά, σε έναν άλλο νεκροθάφτη. Ήταν τόσο, τόσο, τόσο ξεχωριστός που δεν μπορώ να βρω επαρκείς λέξεις για να τον περιγράψω εκτός από γοητευτικά κουλ (το είδωλο είναι μια επιλογή, αλλά νομίζω ότι δεν τον περιγράφει αρκετά δίκαια).
Λοιπόν, σε αυτή την επίσκεψη συνάντησα ένα άλλο παράξενο ον. Το βρήκα τυχαία, χαμένος όπως πάντα, ψάχνοντας νερό για το βάζο. Μόνο ένας βράχος σημάδεψε τον τόπο ανάπαυσής του, ένας άμορφος βράχος σαν αυτούς που πάρθηκαν από λατομεία, ακατέργαστος, χωρίς κανένα ρετούς. Είχε μόνο μια μικρή πλάκα με ξένο όνομα και χρονολογία, 1884. Δεν μπορούσα παρά να σταθώ ακίνητος και να παρατηρήσω τον τόπο που πρέπει να ήταν τάφος, γιατί δεν υπήρχε οριοθέτηση για να τον σκεφτώ. Η άγονη γη, χωρίς ίχνος χόρτου, ανενόχλητη στα χρόνια του machismo, κάλυψε αυτόν τον «κάποιον» στον οποίο παρατήρησα. Κανένα ταπεινό φυτό δεν συνοδεύει τον κοιμισμένο ξένο. Δεν υπήρχε ούτε ένα λουλούδι, ούτε μια ανάμνηση, ούτε λόγια, ούτε εικόνες προς τιμήν της, τίποτα απολύτως. Και τότε ήρθε στο μυαλό μου ένα ποίημα του Bécquer, το οποίο λέει: «Ότι μόνο οι νεκροί παραμένουν!» Και στην πραγματικότητα η νέα μου γνωριμία ήταν μόνη, υποθέτω, για αμέτρητα χρόνια, εκεί ήσυχα στη γωνιά του θαυμάζοντας όμορφες ανατολές και μελαγχολικά απογεύματα. Αλλά δεν θα ήταν πια έτσι, είπα στον εαυτό μου, γιατί θα έκανα μια θέση γι 'αυτόν στη ζωή μου, η μνήμη του θα αντηχούσε μέσα μου σαν το καθαρό τσίμπημα ενός κουδουνιού, ακριβώς όπως ο κοιλιακός μου πατρικό uelo τον οποίο δεν γνώριζα και τον οποίο λατρεύω ή τους άλλους αγαπημένους συγγενείς μου. Λοιπόν, κάποιος πεθαίνει, πραγματικά πεθαίνει, όταν κανείς δεν επικαλείται πια την παρουσία του, και οι νεκροί μου ζουν μαζί μου, δίπλα μου, στην καρδιά μου, στον «κόσμο» μου και τους μιλάω και τους λέω πόσο τους αγαπώ ή πόσο, πόσο μου λείπουν. Τότε αποφάσισα να θυμηθώ αυτόν τον ξένο, όποιος κι αν είναι, έτσι ώστε η σκιά του να μην περιπλανιέται μόνη ανάμεσα σε αμέτρητους θνητούς που κοσμούν τον τελευταίο τόπο ανάπαυσης των προγόνων τους. Επειδή κάτι στον ταπεινό τάφο του συγκίνησε εντελώς την ύπαρξή μου και σκέφτηκα, ότι ίσως, όταν το σώμα μου δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα εγκαταλελειμμένο κατάλοιπο, το αχνό ίχνος μιας σβησμένης ύπαρξης, κάποιος θα δει τον τάφο μου και θα κάνει το ίδιο για μένα, εμφυσώντας λίγη ζωή μέσα μου ενώ περιμένω την τελική λύτρωση της ψυχής μου.